رمان «چشم‌هایش» به قلم بزرگ علوی یکی از آثار شناخته شده ادبیات معاصر ایران است که روایت‌گر داستانی عاشقانه، اجتماعی و سیاسی در فضای خفقان و استبدادزده دوران رضاشاه پهلوی است.

در این اثر راوی که ناظم مدرسه و نماد ناظر خاموش جامعه است ابتدا صرفاً مجذوب تابلوی چشم‌ها و رازی که در آن نهفته است می‌شود، اما با شنیدن اعترافات صاحب چشم‌ها به ابعاد عمیقی از یک رویداد تاریخی پی می‌برد. در واقع فضای داستان کتاب چشم‌هایش تنها به شرح حال دو شخصیت و علاقه آنها محدود نمی‌شود بلکه تصویری است از جامعه‌ای که میان مدرنیته ظاهری و عقب‌ماندگی سیاسی و اجتماعی در کشمکش است.

 نویسنده در کتاب چشم‌هایش به موضوعات مهمی مانند آزادی بیان، نقش هنر در جامعه و مسئولیت روشن‌فکران می‌پردازد. او این مفاهیم را نه به صورت مستقیم و شعاری بلکه از طریق رفتار و واکنش‌های شخصیت‌ها در دل داستان مطرح می‌کند. این روش سبب می‌شود که خواننده به تفکر و تأملی عمیق‌تر درباره این مفاهیم دعوت شود.

بزرگ علوی در کتاب چشم‌هایش به مسئله زنان و نقش آن‌ها در جامعه نیز می‌پردازد. شخصیت زن داستان، فردی تحصیل کرده، روشن‌فکر و نماینده نسلی از زنان ایرانی است که به دنبال تحول و بهبود وضعیت خود در جامعه هستند.

داستان به شیوه‌ای غیرخطی روایت می‌شود و خواننده باید مانند یک کارآگاه قطعات پراکنده را کنار هم بگذارد تا تصویر کامل‌تری از ماجرا به دست آورد. این سبک روایت باعث می‌شود که خواننده به‌طور فعال در جریان داستان مشارکت کند و از کشف حقیقت لذت ببرد.

این اثر تاکنون به زبان‌های مختلفی از جمله کردی، عربی، انگلیسی و آلمانی ترجمه شده است.

کتاب نه تنها برای علاقمندان به ادبیات، بلکه برای تمام کسانی که به تاریخ و جامعه ایران علاقمند هستند خواندنی است.

برشی از کتاب:

خیال نکنید که مردم ایران همیشه گرفتار چنین رخوت و جمودی که الآن مشهود است خواهند بود. مگر نمی‌گویید که تا چند سال دیگر جنگ جهانی درمی‌گیرد و کوچک‌ترین سر و صدا این بساط را برهم می‌زند؟ بگذارید این سرپوش خفقان برداشته شود. آن وقت خواهید دید که در گوشه همین مساجد و مدارس، از میان همین وکیلان جیره‌خوار و مزدور، از میان همین قضاتی که در برابر شما تا کمر خم می‌شوند، خواهید دید که میان همین نافهم‌ها و همین عمله‌ها و دهاتی‌ها کسانی هستند که سر و صدا راه می‌اندازند. زیر علم شما سینه می‌زنند و صادقانه برای تکان این کشور نفرین شده جانبازی می‌کنند.